Wat zijn floaters of mouches volantes?

OogfloaterMensen met floaters (mouches volantes) zien 1 of meerdere vlekken voor hun oog zweven. De vlek beweegt mee met je oog en beweegt typisch ook een een beetje na. Afhankelijk van waar de floater zit heb je er meer of minder last van. Aan veel floaters kun je wennen, sommige floaters blijven erg hinderlijk.

Dat je er aan went is een deel van de waarheid. Het betekent over het algemeen dat de floater zich heeft verplaatst naar een deel waar je er geen last van hebt. Mogelijk kunnen je hersenen het deels uitschakelen, maar bij een grote vlek voor het midden van je beeld lukt dat niet.

Het is moeilijk om de ernst van de klachten aan te geven. Je kunt floaters moeilijk meten of fotograferen. Een praktische methode is een objectieve klachtenschaal van 1-10. Een score van 1 betekent geen last, 10 heel veel last. Deze Floater Severity Score (FSS) maakt het mogelijk de klachten te meten. Over het algemeen zal iemand pas hulp zoeken vanaf een score van 5-6.

Contact en afspraak maken >

Waarom storen sommige mouches volantes wel en de andere niet?

Vergelijk je oog met een bioscoop. Je hebt een projector (licht wat door de pupil naar binnen komt) en een projectiescherm (je netvlies of retina). De lichtbundel van de projector is relatief klein ten opzichte van de zaal (glasvocht). Als iemand door de zaal loopt kan hij tussen jou en het projectiescherm lopen (dan heeft een klein deel van het publiek last). Hij kan ook door de projectiebundel lopen. Dan is dat voor iedereen zeer storend. Als hij daar dan ook nog eens stil blijft staan is het helemaal hinderlijk. Als hij gaat zitten stoort hij niet meer. Als hij buiten het beeld loopt registeer je het wel, maar zal het meestal niet hinderlijk zijn.

Het projectiescherm van je oog (netvlies) is op een aparte manier gebouwd. Je focust met je gele vlek (fovea), dat is het centrale deel van de retina. Het is ongeveer 1 vierkante milimeter groot. De rest van het netvlies (de periferie) geeft geen scherp beeld maar geeft de omgeving weer. (kijk naar een voorwerp. Als je dat scherp ziet kun je de omgeving waarnemen maar niet scherp). In feite wordt dus het beeld waar je het scherpst mee kijkt geprojectieerd op fovea van 1 vierkante milimeter. Vergelijk de floater met de persoon die door de bioscoop loopt. Afhankelijk van waar hij zich bevindt is de floater meer of minder storend. Zit hij pal voor de centrale fixatie is dat zeer hinderlijk.

Naast de locatie zijn ook factoren zoals formaat en dichtheid van belang. Tenslotte is er ook een persoonlijke factor; de ene persoon kan er wel aan wennen en de ander niet. Diegenen die zich er erg aan storen komen in aanmerking voor een behandeling.

Contact en afspraak maken >

Wat kan je ertegen doen?

Er zijn 4 opties:

  1. niets doen
  2. conservatieve behandeling
  3. floaterlaser
  4. vitrectomie

1) Niets doen: Spontane verbetering afwachten en er mee leren leven. Dit is het klassieke advies van oogartsen. De meeste oogartsen raden een operatie af wegens de hoge risico’s. Verder zullen de meeste oogartsen zeggen dat een laserbehandeling niet kan (ze weten nl niet van het bestaan af). Het is in de meerderheid van de gevallen inderdaad voldoende om een paar maanden te wachten. Je lijkt eraan te wennen. Je hersenen “schakelen het uit” of de floater is van plaats veranderd.

De groep mensen waarbij de floaters ook na een paar maanden erg hinderlijk blijven kunnen behandeling overwegen.

2) Conservatieve behandeling: Sommige mensen reageren goed op simpele adviezen, een behandeling met oogdruppels of speciale brillenglazen. Wij kunnen u hier in adviseren tijdens een consult.  Helaas is deze optie slechts voor een deel van de mensen een geschikte oplossing.

3) Floaterlaser: Indien floaters blijven hinderen kan er een behandeling overwogen worden. De minst ingrijpende behandeling is een laserbehandeling met een YAG laser. Synoniemen zijn: floaterlaser, YAG Floaterectomie, YAG vitreolyse,  YAG vitreolysis en Laser Floater Removal (LFR).

Floaterlaser is voor de meerderheid afdoende. Het gerapporteerde succespercentage ligt rond de 92%. Gezien de zeldzaamheid van complicaties (<0.1%) is dat een zeer goede score. Bovendien zijn de complicaties die voorkomen vrijwel altijd zonder gevolgen. Echter iedere behandeling van wat dan ook heeft een risico, hoe klein ook.

Als een floater zich niet te dicht bij het netvlies of lens bevindt kan het in de meeste gevallen worden gelaserd.

Floaterlaser wordt bijna niet aangeboden. Hoewel er de afgelopen 20 jaar duizenden patienten succesvol zijn behandeld is deze techniek tot op heden bij oogartsen nauwelijks bekend als behandeling. Dat heeft een aantal redenen:

a) Techniek:  Het is een moeilijke techniek om te leren. Er bestaan geen opleidingen voor en de meeste oogartsen hebben geen idee hoe het moet.

b) Apparatuur:  de meeste lasers zijn niet geschikt voor floaterlaser. De huidige generatie lasers is bij lange na niet zo goed als de Meridian Microruptor II (MRII) laser die wij gebruiken.  De MRII is van ongeëvenaarde kwaliteit en mogelijkheden. Dit is de laser die dr Geller in Florida ook gebruikt. Omdat hij te duur was vergeleken met de nieuwe generatie lasers is deze uit productie genomen. (een voorbeeld van kwalitatieve achteruitgang om financiële redenen…) Wij beschikken over 2 exemplaren.

c) Financieel:  Het is een tijdrovende behandeling. In de tijd van 1 floater kan een oogarts 2 of 3 andere kortere behandelingen doen. Een floaterlaser is niet kostendekkend voor lage tarief waarvoor zorgverzekeraars willen contracteren. Daarom is het in de meeste oogheelkundige praktijken niet mogelijk floaterlaser aan te bieden.

Verder op de site staat meer info over floaterlaser.

Indien een laser niet mogelijk is of niet voldoende heeft gewerkt kan optie 3 overwogen worden.

4) Vitrectomie: De meest effectieve behandeling van floaters is een operatie (vitrectomie). Het hele glasachtig lichaam wordt verwijderd. Een vitrectomie heeft echter een groot nadeel: het is riskant.

Er zijn heel veel complicaties mogelijk. De meest voorkomende zijn staar (50-100%) en netvliesloslating (rond de 1-2%).  Bij oudere studies was is 2,5 tot bijna 10%!). Bij grotere studies zijn de meeste mensen dik tevreden over het resultaat maar zijn er ook mensen bij die vrijwel blind zijn geworden door de complicaties van de vitrectomie.

Voordelen floaterlaser tov Vitrectomie:

  • Zeer weinig complicaties (0.1% bij 2000 behandelingen)
  • Geen lange herstelperiode
  • Zeer laag risico op cataract (staar)
  • Direct resultaat
  • Niet invasief.
  • Hoog succespercentage (92-95%)

Nadelen floaterlaser:

  • Lukt niet altijd
  • Meestal meerdere behandelingen nodig

Complicaties:

  • structuur die dichtbij floater zit kan geraakt worden, risico is zeer klein en afhankelijk van locatie

Wanneer behandelen?

  • Als tenminste 3 maanden aanwezig zonder verbetering.

Wanneer is een vitrectomie beter?
Grote floaters dicht op retina, zeer dikke floater, zeer uitgebreide floaterskunnen meestal niet verholpen worden met een laser. In dat geval is een vitrectomie de beste oplossing. Het is eventueel wel mogelijk om de klacht van de floater te verminderen.

Er zijn evenwel uitzonderingen. Soms zijn er mensen met duidelijke floaters die na een schijnbaar succesvolle laserbehandeling blijven klagen. Die hebben dan heel vaak een minuscuul floatertje zeer dicht op de retina. Deze viel aanvankelijk niet op en is vaak alleen goed zichtbaar als er met een contactlens wordt gekeken.

Misconcepten van meeste oogartsen:
Omdat veel mensen er geen last van hebben moet iemand er mee kunnen leren leven. De meeste mensen kunnen eraan wennen dus u ook.

Contact en afspraak maken >